ย้อนอดีต SMA ๑๒/๖๐ เครื่องตรวจวิเคราะห์อัตโนมัติเครื่องแรกในวิชาชีพเทคนิคการแพทย์ : พระมหากรุณาธิคุณในหลวงรัชกาลที่ ๙

0
879
รศ.พรรณี พิเดช กับเครื่อง SMA ๑๒/๖๐ เครื่องตรวจวิเคราะห์อัตโนมัติเครื่องแรกของประเทศไทย

เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๑๖ ได้มีพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าโปรดกระเหม่อมพระราชทานค่าใช้จ่ายในการติดตั้งเครื่องวิเคราะห์อัตโนมัติ ทางเคมีคลินิก(Simultaneous Multiple Analyser,SMA ๑๒/๖๐) แก่คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล นับเป็นเครื่องวิเคราะห์อัตโนมัติที่สามารถวิเคราะห์สารเคมีในเลือด ได้พร้อมกันหลายชนิดในเวลาเดียวกันเป็นเครื่องแรกในประเทศไทย

นี่คือข้อความตอนหนึ่ง ในคำประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ ในโอกาสที่มหาวิทยาลัยมหิดล ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาเทคนิคการแพทย์ ปีการศึกษา ๒๕๔๔ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงพระมหากรุณาธิคุณที่มีต่อวิชาชีพเทคนิคการแพทย์อย่างอเนกอนันต์

ข้อมูลในหอจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับเครื่อง Simultaneous Multiple Analyser,SMA ๑๒/๖๐ ไว้อย่างน่าสนใจ “เมดเทคทูเดย์” จึงคัดลอกมาให้ชาวเทคนิคการแพทย์ ได้รับทราบความเป็นมาของเครื่องมือประวัติศาสตร์ชิ้นนี้กัน ดังนี้

วันหนึ่ง…ทางคณะแพทย์หลวงได้ส่งพระโลหิตของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มารับการตรวจวิเคราะห์ ทางคณะฯ จึงได้นำพระโลหิตของพระองค์ท่าน เข้าเครื่องตรวจ SMA ๑๒/๖๐ ซึ่งเพิ่งติดตั้งใหม่ และเป็นเทคโนโลยีที่ทันสมัยที่สุดในประเทศไทยขณะนั้น …. ความทราบถึงพระองค์ท่าน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ เพื่อสนับสนุนการจัดซื้อเครื่องนี้

เรื่องราวนี้ยังคงอยู่ในความทรงจำ ของชาวเทคนิคการแพทย์ที่เล่าสืบต่อกันมาด้วยความรู้สึกเป็นมงคลและด้วยความซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณที่มีต่อวิชาชีพเทคนิคการแพทย์

วิชาชีพเทคนิคการแพทย์เป็นวิชาชีพที่ทำให้ได้มาซึ่งตัวอย่างทางการแพทย์ จากผู้รับบริการและทำหน้าที่ตรวจ ทดสอบ วิเคราะห์ วิจัย โดยใช้วิธีทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อนำผลไปใช้ในการวินิจฉัย ติดตาม รักษา พยากรณ์ และการป้องกันโรค การตรวจวิเคราะห์ที่ถูกต้อง รวดเร็ว และแม่นยำ จึงมีความสำคัญที่สุด ดังนั้นนอกจากความรู้ความสามารถ และความชำนาญของผู้ปฏิบัติงานในวิชาชีพแล้ว เครื่องตรวจวิเคราะห์อัตโนมัตินับว่ามีบทบาทสำคัญในการช่วยทุ่นแรง และเพิ่มประสิทธิภาพในการวินิจฉัยให้รวดเร็ว และแม่นยำมากยิ่งขึ้น

ย้อนกลับไปราวปี พ.ศ. ๒๕๑๔ ในสมัยที่วงการวิทยาศาสตร์การแพทย์ไทยยังไม่เจริญรุดหน้ามากนัก การตรวจวินิจฉัยในห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ส่วนใหญ่ยังคงใช้วิธีพื้นฐาน ซึ่งต้องอาศัยทักษะ และความชำนาญของผู้ตรวจวินิจฉัยเป็นส่วนใหญ่ ในขณะที่ความต้องการรับบริการมีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ด้วยวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล รวมถึงการเล็งเห็นความสำคัญของวิชาชีพ ศาสตราจารย์นายแพทย์วีกูล วีรานุวัตติ์ คณบดีท่านแรก และผู้บุกเบิกวิชาชีพเทคนิคการแพทย์ของไทย จึงมีดำริและดำเนินการนำเครื่องตรวจวิเคราะห์อัตโนมัติมาใช้ในประเทศไทย ทำให้คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทยที่มีเครื่องตรวจวิเคราะห์อัตโนมัติสำหรับการตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการเทคนิคการแพทย์ที่ทันสมัยที่สุดในเวลานั้น

SMA ๑๒/๖๐ (Sequential Multiple Analyzer ๑๒/๖๐) มีความสามารถในการตรวจวิเคราะห์ ได้ถึง ๑๒ การทดสอบ ใน ๑ นาที ซึ่งได้แก่ calcium, inorganic phosphorus, glucose, urea nitrogen, uric acid, cholesterol, total protein, albumin, total bilirubin, alkaline phosphatase, lactate dehydrogenase, และ aspartate transaminase และสามารถทำการวิเคราะห์ได้ถึง ๖๐ ตัวอย่างทดสอบ ใน ๑ ชั่วโมง ซึ่งถือได้ว่าเป็นการทำงานที่ทันสมัย รวดเร็ว และแม่นยำมากในเวลานั้น

รองศาสตราจารย์พรรณี พิเดช ได้รำลึกความทรงจำในครั้งนั้นว่า ศาสตราจารย์นายแพทย์วีกูล วีรานุวัตติ์ เล็งเห็นว่าตัวอย่างตรวจของผู้ป่วยที่มารับบริการที่โรงพยาบาลศิริราชมีปริมาณเพิ่มขึ้นมาก ประกอบกับการบริการที่ต้องได้คุณภาพตามมาตรฐาน ในขณะที่บุคลากรที่ทำหน้าที่ตรวจวิเคราะห์ยังมีจำนวนจำกัด เครื่องวิเคราะห์อัตโนมัติจึงเป็นสิ่งจำเป็นในการรองรับปริมาณงานในอนาคต และยังสามารถใช้ในการสอนนักศึกษาได้ด้วย ท่านจึงได้ติดต่อให้ รองศาสตราจารย์ พรรณี พิเดช ซึ่งขณะนั้นกำลังศึกษาอยู่ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ให้เดินทางไปยังรัฐนิวยอร์ก เพื่อไปฝึกอบรมเกี่ยวกับเครื่อง SMA ๑๒/๖๐

รศ.พรรณี พิเดช

๒ สัปดาห์ของการฝึกอบรม รองศาสตราจารย์พรรณี พิเดช เล่าให้ฟังว่า“….จะต้องเรียนรู้ทุกอย่างที่เกี่ยวกับเครื่อง แม้กระทั่งการติดตั้ง ต้องฝึกถอด-ประกอบสายเอง ซึ่งมันเยอะมาก ตอนนั้นเมืองไทยยังไม่มีเครื่องนี้ใช้ ถ้าเกิดปัญหาขึ้นเราต้องแก้ปัญหาเอง

ไม่นานนัก SMA ๑๒/๖๐ ก็ได้ถูกนำมาติดตั้งที่ชั้น ๑ ของอาคารคณะเทคนิคการแพทย์ และเริ่มให้บริการตรวจวิเคราะห์นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา และได้มีโอกาสให้บริการตรวจวิเคราะห์พระโลหิตของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมราชินีนาถ ยังความปลาบปลื้มแก่พวกเราชาวคณะเทคนิคการแพทย์มาจนถึงปัจจุบัน

ตอนเริ่มใช้งาน เราตื่นเต้นกันมาก เพราะเครื่องมันทันสมัยมาก เรามีการทำพิธีเปิดใช้เครื่องด้วย เครื่องนี้เปิดใช้อย่างเป็นทางการในวันวาเลนไทน์ ของปี พ.ศ. ๒๕๑๖

เครื่อง SMA ๑๒/๖๐ ได้ถูกใช้ในการช่วยตรวจวินิจฉัยโรครวมถึงช่วยในการสอนนักศึกษามายาวนานก่อนที่จะถูกเปลี่ยนเป็นเครื่องรุ่นอื่นที่ทันสมัยขึ้นตามกาลเวลาที่ผ่านไป

(ข้อมูลจาก : https://muarms.mahidol.ac.th/th/heritage-memories/main-menu/project/heritage/12memories)

 

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here