ไม่ต้อง “พับแขน” หลังเจาะเลือด

0
300
ภาพประกอบนี้เป็นภาพจำลองเหตุการณ์ ในสถานการณ์จริงจะแตกต่างจากนี้มากหรือน้อย ขึ้นกับความยืดหยุ่นของเส้นเลือด ร่างกายผู้ถูกเจาะ การรับยาละลายลิ่มเลือด ตำแหน่งที่เจาะ และความสามารถของผู้เจาะ

เคยถูก “เจาะเลือด” เพื่อเอาเลือดไปตรวจทางห้องปฏิบัติการ หรือบริจาคเลือดกันแล้วใช่ไหมครับ ซึ่งเมื่อก่อนนี้ มักจะได้รับคำแนะนำให้ “พับแขน” หลังเจาะเลือด เพื่อให้เลือดหยุดไหล   พับไปพับมา เลือดหยุดไหลก็จริง แต่ไหงบางคนมันเกิดรอยเขียวช้ำตรงตำแหน่งที่ถูกเจาะขึ้นมาได้ล่ะ

เรื่องนี้อธิบายได้ว่า ปัจจัยสำคัญอยู่ที่ความดันเลือดในหลอดเลือดดำของเรา ซึ่งไหลกดไปตามจุดต่างๆของผนังหลอดเลือด หากท่านปล่อยแขนลง ความดันเลือดก็จะไหลไปตามปกติตามแรงบีบของหัวใจ แต่เมื่อไหร่ที่มีการพับแขน บริเวณเส้นเลือดที่ถูกพับจะมีแรงดันสูงขึ้น (นึกภาพเมื่อท่านรดน้ำต้นไม้แล้วเอานิ้วบีบที่ปลายสายยางครับ) ทำให้แผลที่ถูกเจาะเลือดซึ่งอยู่ตรงนั้นจะได้รับแรงดันสูงขึ้นไปด้วย และแน่นอน ว่ารูเปิดมีความเปราะบางต่อความดัน ย่อมทำให้ของเหลวที่อยู่ภายในอยากพุ่งออก ก็จะทำให้โลหิตมีโอกาสไหลออกจากปากแผลบริเวณนั้น และซึมเข้าสู่ผิวหนัง เกิดเป็นอาการช้ำที่เรียกกันว่า Hematoma ขึ้นได้

ถามว่า ทำไมหลายท่านเจาะเลือดแล้วไม่เกิด Hematoma ก็เพราะร่างกายเรามีเกล็ดเลือด ซึ่งจะเข้ามาปิดปาดแผลแทบจะทันทีที่เจ้าหน้าที่ปล่อยปากแผลนั้นเอาไว้ ทำให้แรงดันลดลง และเลือดแทบจะไม่ไหลซึมจากเส้นเลือดในที่สุด และแต่ละท่าน ปริมาณเกล็ดเลือดก็ไม่เท่ากันด้วย

แต่ทั้งนี้ อาการ Hematoma ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงเพราะการเจาะเลือดแล้วพับแขนเท่านั้น อาจเกิดจากอะไรก็ตามที่ทำให้เส้นเลือดบาดเจ็บได้ เช่น หกล้ม โดนตี โรคบางโรคที่กระทบต่อความหนาบางของเส้นเลือด ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ การรับยาสลายเกล็ดเลือด ฯลฯ

การห้ามเลือดไม่ให้ไหลหลังถูกเจาะเลือดแล้ว  วิธีที่ถูกต้องทำได้โดยใช้สำลีแห้ง และสะอาดปิดปากแผลไว้ แล้วใช้นิ้วมือกดไว้นิ่งๆ ราว  5 นาที เลือดก็จะหยุดไหลเอง หรืออาจใช้การแปะพลาสเตอร์ให้แน่น เพื่อทำการห้ามเลือดแทนการกดด้วยมือก็ได้ครับ

แล้วทำไมยังมีการใช้การพับแขนอยู่กันทั่วไปล่ะ

ก็เพราะว่าเป็นวิธีกาดั้งเดิมที่ทำการสอนแบบบอกต่อๆกันมา เป็นเรื่องเล็กน้อยที่ไม่มีผลกระทบมากมายนัก แต่ในตำราใหม่ตามแนวทางปฏิบัติของ WHO ปี ค.ศ. 2015 ก็ได้ระบุชัดเจนเลยครับว่า “ไม่ควรพับแขน”  ยกเว้น กรณีที่ผู้ถูกเจาะเลือดไม่สามารถหยุดเลือดที่ไหลเองได้ เช่น ผู้ที่นอนอยู่บนเตียง หรือผู้สูงอายุที่ไม่มีแรงกดปากแผลด้วยตนเอง ก็ต้องทำการพับแขนเพื่อห้ามเลือดก่อนเป็นหลักครับ

เรื่องนี้ มีประเด็นเพียงแค่จะทำอย่างไรให้เลือดหยุดไหล และไม่เกิดรอยเขียวช้ำหลังเจาะเลือด  ซึ่งผู้ให้บริการเจาะเลือดทุกคน ก็พยายามระมัดระวังอย่างเต็มที่อยู่แล้ว  จึงไม่ควรนำมาเป็นข้อตำหนิติติงกันครับ

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here