กว่าจะได้เลือด (3)

0
219

Written by LabBoy

ในตอนที่แล้ว ผมเล่าถึงความสำคัญของการเจาะเลือด ประเด็นความสะอาดของอุปกรณ์ที่ใช้เจาะเลือดได้แก่เข็มและไซริงจ์ การเลือกขนาดเข็มที่เหมาะสม น้ำยาที่ใช้ทำความสะอาดผิวหนังก่อนเจาะ รวมถึงได้แนะนำบทความ เอกสาร ที่เล่าวิธีการเจาะเลือดอย่างละเอียด หากท่านที่ไม่ค่อยคุ้นเคยกับศัพท์แสงด้านนี้ เมื่อได้อ่านแล้วอาจมีข้อสงสัยบางประการ คุยกันได้ที่ท้ายบทความหรือที่เว็บบอร์ดครับ ถ้าผู้รู้ท่านใดอยากเสริมหรือช่วยตอบ ขอเชิญเลยนะครับ อยากให้เว็บนี้เป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างผู้รับบริการกับนักเทคนิคการแพทย์ โปรดระลึกว่าบทความนี้ไม่ได้หวังให้ท่านอ่านแล้วเจาะเลือดเป็น แต่ต้องการให้ประชาชนผู้รับบริการ ทราบว่าวิธีการเจาะเลือดที่ถูกต้องและปลอดภัย เขาทำกันอย่างไร

เรายังคงอยู่กับเรื่องการเจาะเลือดจากหลอดเลือดดำ ในตอนนี้จะขอเล่าถึงการเลือกบริเวณที่จะเจาะ ซึ่งมักเป็นเส้นเลือดต่างๆ บริเวณแขน หากเราดูกายวิภาคของแขน จะเห็นเส้นเลือดดำที่สำคัญ 3 เส้น มีชื่อเรียกตามลำดับการเลือกเจาะคือ 1. Cephalic vein, 2. Median cubital vein, 3. Basilic vein ตามภาพ

 จะเห็นว่าเส้นเลือดดำ Cephalic นั้น วิ่งจากต้นแขนตามแนวกล้ามเนื้อไปจนถึงบริเวณข้อมือใกล้นิ้วโป้ง จึงมีที่ให้เลือกเจาะได้มาก และเป็นเส้นที่ขนาดใหญ่ ไม่ดิ้น แต่ส่วนมากเขามักเลือกเจาะบริเวณข้อพับ เพื่อให้สามารถกดห้ามเลือดได้ง่าย

ส่วนเส้นเลือดดำ Basilic มาจากบริเวณใต้รักแร้ขึ้นมาที่ผิวแถวข้อพับ และทอดตามแนวแขนไปทางนิ้วก้อย มีขนาดเล็กกว่า

สำหรับเส้นเลือดดำ Median cubital เป็นเส้นเลือดที่เชื่อมต่อระหว่างเส้น Cephalic กับเส้น Basilic อยู่บริเวณข้อพับ

 

 

ในการเจาะ ผู้เจาะจะสวมเข็มให้ปลายตัดของเข็มหงายขึ้น เพื่อว่าเมื่อแทงลงในผิวหนังด้วยมุมประมาณ 30 องศาแล้ว รูเปิดของปลายเข็มจะสามารถดูดเลือดโดยไม่มีผนังเส้นเลือดขวางอยู่

อันตรายที่เกิดจากผู้เจาะไม่ชำนาญคือ เกิดเลือดออกจากเส้นเลือดไปอยู่ใต้ผิวหนัง ถ้าออกมาน้อย จะเห็นเป็นจ้ำเขียวช้ำบริเวณแทงเข็ม ถ้าห้ามเลือดไม่ดี ปล่อยให้เลือดออกมาก อาจเห็นเป็นรอยปูดเขียว ใช้เวลาเป็นเดือนจึงจะหาย

แต่ที่อันตรายกว่าคือ หากแทงเข็มเลยเส้นเลือดดำ ไปทะลุเส้นเลือดแดง ความดันในเส้นเลือดแดงจะทำให้มีเลือดออกในแขนอย่างมาก หรือไปแทงเส้นประสาทที่อยู่ลึกๆ ก็จะรู้สึกปวดแขนเป็นเวลานาน

ที่เลวร้ายที่สุด คือถ้าใช้ไซริงจ์เจาะ และไม่ได้กดลูกสูบไล่อากาศออกให้หมดก่อน ในระหว่างที่ดูดเลือดมีการดึงสลับกับหยุดแล้วเกิดมีฟองอากาศลอดเข้าไปในเส้นเลือด หากฟองอากาศมีขนาดเล็ก จะละลายปะปนไปกับกระแสเลือดได้ แต่หากเป็นฟองขนาดใหญ่ มันจะไปตามกระแสเลือดแล้วถ้าไปหยุดที่เส้นเลือดขนาดเล็กบริเวณใด เซลล์บริเวณนั้นจะไม่มีเลือดหมุนเวียน ขาดออกซิเจน เซลล์อาจตาย ถ้าเป็นบริเวณสำคัญเช่นสมอง ก็อาจทำให้เป็นอัมพฤกษ์อัมพาตได้

เมื่อเจาะได้เลือดพอแล้ว ก่อนที่จะถ่ายเลือดลงหลอด ผู้เจาะเลือดต้องไม่ลืมซับเลือดและปิดรอยเจาะด้วยสำลีที่ แห้ง และสะอาด บอกให้ผู้รับบริการกดที่สำลีชั่วเวลาหนึ่งจนมั่นใจว่าเลือดหยุด เราไม่นิยมให้ผู้รับบริการพับแขนเพื่อกดรอยเจาะ เพราะอาจไม่แรงพอที่จะห้ามเลือด หรือรอยเจาะไม่ได้อยู่แนวของรอยพับแขน หากผู้รับบริการไม่ปฏิบัติตาม ไม่ช้าก็จะมีจ้ำเขียวใต้รอยแผลที่เจาะ เรียกว่า ฮีมาโตม่า (hematoma) ซึ่งเกิดจากเลือดออกใต้ผิวหนังดังที่กล่าวไปแล้ว

เห็นไหมครับว่า กว่าจะได้เลือด อย่างปลอดภัย นั้น ผู้เจาะต้องมีความรู้ความชำนาญเพียงไร

คำถามท้ายบทความ

  1. เส้นเลือดดำที่แขนเส้นใด ที่ผู้เจาะเลือดจะเลือกเป็นอันดับแรก เพราะเหตุใด
  2. จ้ำเขียวที่ผิวหนังบริเวณเจาะเลือด เกิดขึ้นได้เพราะอะไร จะมีวิธีป้องกัน ไม่ให้เกิดรอยจ้ำเขียวช้ำหลังกา รเจาะเลือดได้อย่างไร
  3. หลังเจาะเลือดแล้วจะห้ามเลือดโดยปิดพลาสเตอร์ที่แผลได้หรือไม่

โปรดรอติดตามอ่าน กว่าจะได้เลือด ตอนที่ 4 ตอนจบ นะครับ.

 

ทิ้งคำตอบไว้

Please enter your comment!
Please enter your name here